Welke rol speelt cultuur bij de verkiezingen?

Rotterdam, maandag – Op 7 maart kiezen de Rotterdammers hun nieuwe gemeenteraad. Wat is er op het gebied van kunst en cultuur veranderd sinds in 2002 Leefbaar Rotterdam de verkiezingen won en de PvdA naar de oppositiebankjes werd verwezen? Wat valt er te verwachten voor de toekomst? Spelen kunst en cultuur wel een rol bij de verkiezingen?
Voor R’Uit Magazine legde ik politici, kunstpausen en cultuurminnaars een aantal stellingen voor. Niet alle aangeschrevenen reageerden, degenen die wel reageerden deden dat niet allen even uitgebreid.
Mijn verhaal staat in het februarinummer van R’Uit dat vanaf vandaag in een oplage van 50.000 exemplaren in de stad wordt verspreid. En nu ook, in een iets uitvoeriger versie, in Het Vrije Volk:

Toen Hans Kombrink het in de aanloop van de gemeenteraadsverkiezingen van 1994 in een debat in kunstenaarssocixc3xabteit De Illusie tot prioriteit verhief dat Rotterdam in het jaar 2000 de titel Culturele Hoofdstad van Europa zou dragen, fronste menigeen in de zaal zijn wenkbrauwen.
Rotterdam Culturele Hoofdstad? Kon het nxc3xb3g gekker?
Even hing het eeuwige minderwaardigheidscomplex ten opzichte van Amsterdam – dat in 1987 Culturele Hoofdstad van Europa was geweest – bijna tastbaar in de zaal, maar vrijwel meteen daarna hoorde je het publiek denken: ja, waarom ook niet?
Na de bijeenkomst ging iedereen naar huis in de stellige overtuiging het nog zou gebeuren ook.
Achteraf kan worden vastgesteld dat het uitroepen van Rotterdam tot Culturele Hoofdstad van Europa – niet in 2000 maar in 2001; de eer moest worden gedeeld met de Portugese havenstad Porto – niet alleen het kroonjuweel, maar ook het sluitstuk was van de wederopbouw.
Tevens was het culturelehoofdstadjaar het laatste wapenfeit op dit beleidsterrein van de PvdA. Hans Kombrink – om voor die partij wethouder te worden was hij uit Den Haag naar Rotterdam gekomen – beleefde als stadsbestuurder in dat jaar zijn finest moments.
Toen kwam 2002. Leefbaar Rotterdam behaalde onder aanvoering van Pim Fortuyn zeventien raadszetels, de PvdA die in al die wederopbouwjaren de stad had (mede)bestuurd werd tot de oppositie veroordeeld. Alles moest anders. De eerste pijlen werden gericht op de Rotterdamse Kunststichting, die zoveel jaren braaf de gemeente op cultuurgebied had geadviseerd. Die verkokerde RKS, daar moesten we van af! Intussen is de RKS opgeheven en heeft de Rotterdamse Raad voor de Kunst en Cultuur haar plaats ingenomen.
Verder moesten de gemeentelijke kunstinstellingen maar hun eigen broek gaan ophouden. Verzelfstandiging was ineens het toverwoord. In het jaar waarin de Rotterdammers hun nieuwe gemeenteraad kiezen, is ook die missie volbracht.
‘Het cultureel-politiek klimaat te Rotterdam is zwaar jaren dertig,’ zucht dichter, criminoloog en gemeenteraadslid voor de Stadspartij Manuel Kneepkens. Maar ‘dat is niet alleen de schuld van de LeefBarbaren. Wel in hoge mate. Die LeefBarbaren hanteren een haatlijstje; ze zijn a) anti-moslim b) anti-pvda c) anti-kunst. Kunstenaars zijn subsidiesponzen, aldus Sxc3xb6rensen.’
Rotterdam Culturele Hoofdstad – vijf jaar later. Is er nog iets over van de euforie van 2001? Speelt cultuur xc3xbcberhaupt een rol in de eerste gemeenteraadsverkiezingen na de spectaculaire opkomst van Leefbaar Rotterdam? Afgaande op het aantal mensen dat op 13 december afkwam op het kunst- en cultuurdebat in Arminius zou je zeggen van wel. Volle bak. Dus ja. Maar Frans Jozef van der Heijden, die jarenlang de cultuurwoordvoerder van het CDA in de Rotterdamse gemeenteraad was, zegt spijtig dat voor zijn partij cultuur te weinig een rol speelt: ‘Ik ben al blij als ze mijn lijn van de afgelopen vier jaar doorzetten.’
‘Bij de raadsverkiezingen denken mensen toch sneller aan armoede, wonen, veiligheid, groen,’ zegt SP-lijsttrekker Theo Cornelissen. ‘Wat ons betreft speelt het culturele klimaat wel degelijk een belangrijke rol, want veel mensen vinden een aantrekkelijke stad zeer belangrijk en een van de redenen waarom ze in Rotterdam zijn komen wonen.’
Hetzelfde zegt Ronald Sxc3xb6rensen, zij het met andere woorden. Hij was de afgelopen raadsperiode fractievoorzitter van Leefbaar Rotterdam. ‘Zoals bekend willen wij de samenstelling van de bevolking veranderen, zodanig dat de midden- en hogere inkomens terug naar de stad komen. Het cultuuraanbod kan een overweging zijn.’ Een opmerkelijke uitspraak: ‘Halveer de kunstsubsidies,’ stelde Willem de Waal – cultuurwoordvoerder van Leefbaar Rotterdam – immers voor tijdens het debat in Arminius. ‘Ja, we hebben de naam cultuurbarbaren te zijn, maar er is deze periode niet minder uitgegeven. We hebben nu eenmaal dat stempel. Hoe we er aan komen weet ik niet en ik vecht er niet tegen ook,’ zucht Sxc3xb6rensen.
SP’er Theo Cornelissen stelt echter vast: ‘Het culturele klimaat is guurder en killer geworden. Er is ook behoorlijk bezuinigd en er zijn weinig nieuwe culturele mogelijkheden bijgekomen. Steeds moeten we de culturele sector verdedigen tegen mensen die er trots op zeggen te zijn dat ze cultuurbarbaar zijn.’ Je zou kunnen zeggen dat de houding van het stadsbestuur tegenover kunst en cultuur de afgelopen vier jaar cynischer is geworden. ‘Het culturele klimaat is zakelijker,’ zegt Frans Jozef van der Heijden.
Maar niet alleen de subsidies zijn in het geding. Ook andere maatregelen die de coalitie die Rotterdam sinds 2002 ‘regeert’ (zo noemen de coalitiepartijen het zelf) heeft genomen, zijn van invloed op het kunstklimaat. In sommige wijken geldt de eis dat je 120 procent van het minimumloon moet verdienen om je daar te mogen vestigen. Veel kunstenaars kunnen aan die voorwaarde niet voldoen.
Dragen kunstenaars bij aan en beter leefklimaat? ‘Een stad zonder een levendig kunstenaars klimaat is een dode stad,’ zegt Arjo Klamer, professor in de Economie van Kunst en Cultuur aan de Erasmus Universiteit in Rotterdam. John Marapin (D66) zegt: ‘Kunstenaars, filosofen en andere creatievelingen hebben altijd in de voorste rij gestaan van vernieuwing van en in de samenleving en zijn daarom broodnodig in Rotterdam, waar zo veel culturen met elkaar geweldloos en in harmonie moeten (leren) leven.’ Een mening die wordt onderschreven door Frans Jozef van der Heijden: ‘Kunstenaars zijn het absoluut noodzakelijke kwaad zonder wie een totale stadscultuur geen eigen gezicht krijgt.’

De stellingen en vragen en de reacties

Kunstinstellingen moeten meer mensen trekken en om dat doel te bereiken hun programmering aanpassen. De drempels omlaag, populairder programmeren.

Cultuur is een sector waar de politiek zich niet mee moet bemoeien. Kunstinstellingen moeten zichzelf maar bedruipen; kunst is immers een luxe voor de happy few.

Dat Rotterdam in 2001 Culturele Hoofdstad van Europa was, is mooi, maar nu moet alle aandacht weer naar sport, veiligheid, milieu.

Mensen die nooit naar een museum gaan, gaan ook niet naar het museum als er geen entree wordt geheven.

Is het culturele klimaat sinds de vorige verkiezingen volgens u veranderd?

Wat kan/moet er beter in het Rotterdamse cultuurbeleid?

5 gedachtes over “Welke rol speelt cultuur bij de verkiezingen?

  1. . We hebben musea, kunsthallen en veel galleries in Rotterdam. Maar Jesus, wat is het peil laag van het getoonde werk! Dat is het probleem van subsidies geven voor gebouwen en enorme salarissen aan kunstmedewerkers. Informeerde bij kunstenaars zelf en hoorde, dat ze bijna allemaal een Wwikuitkering hebben, die aangevuld mag worden tot bijstandsnivo. Daar kan je dus geen materiaal van kopen en zelfs amper van eten. Ook kan je alleen geld via het CBK krijgen als er een groep investeerders achter je staan. Die hoeven dus geen verstand van kunst te hebben, maar wel geld uit die zelfde gemeentelijke pot beheren. Wacht zelf al 4 jaar lang op een renovatiebeurt van mijn Tovertunnel, een Kunst in de Buitenruimte project. Stuurde zo”n 400 mailtjes de deur uit.Het staat elke maand wel in een krant. Mensen kennen me van die tunnel. Maar echt doorgaan, kan ik niet meer met buiten bouwen. Elke nieuwe opdrachtgever haakt gelijk af bij het zien van die verpauperde toestand. Je moet hier eerst van een politieke partij lid zijn en dan kan je pas geld verdienen. Voor onafhankelijke kunstenaars als ikzelf, zijn plaatsen zoals New York en Madrid interessant. Daar praat men niet over zieltjes winnen om voor hun partij te stemmen, maar KOPEN ze je werk. Precies waar ik voor op deze aarde kwam. To paint the desert blue! …..groeten Willij Vanderlinden/Beeldend Kunstenaar/cyberdiscuttant/adviseuse /buitenruimte
    p.s. Als je nog een foto van een schilderij nodig hebt, dan horen we het wel. Succes!

  2. Kunst en cultuur zijn inmiddels verworden tot handelswaar. In onze, van economische obsessies doordesemde maatschappij hebben we kunst naar de zijlijn verbannen. Het is iets om speciaal naar toe te gaan, het zit gevangen in musea, concertzalen, theaters, bureau’s en kantoorpanden – daar is het stuurbaar – maar het maakt geen deel meer uit van het dagelijks leven. Radio en tv hadden al afgehaakt, de schrijvende pers heeft nu ook het besluit genomen dat kunst niet meer van het openbare leven deel mag uitmaken. Wie om welke reden dan ook iets mooi vindt mag het verder zelf uitzoeken. Sturing dan wel ontwikkeling van smaak is er niet meer; wat je nog op school leert bij vakken als ckv wordt in de alledaagse praktijk niet voor vol aangezien.
    Waar domheid de leiding heeft, wordt kunst en cultuur verbannen. Was het destijds niet ayatollah Khomeini die muziek in Iran verbood? Want kunst en cultuur heeft iets gevaarlijks. Het geniet hetzelfde voorrecht van de nar: het mag prikkelen, uitdagen, ergeren, ontroeren, maar vooral commentaar leveren op gevoelig liggende zaken. Het is een spiegel van de maatschappij. Wie niet meer in deze spiegel durft te kijken heeft kennelijk iets te verbergen.
    Het niveau van het openbare leven in Rotterdam is sinds 2002 gekelderd tot bedenkelijke diepte. Bevolkingsgroepen worden tegen elkaar uitgespeeld, argumentering over wat dan ook is uit den boze, de middelmaat is de norm geworden, intellect en intelligentie tot gevaarlijke eigenschappen bestempeld. Zie hiertoe de uitzending van Netwerk van onlangs waar de Amsterdamse wethouder Ahmed Aboutaleb met het grootste gemak zijn Rotterdamse collega Pastors van zich af wist te schudden. Gewoon op grond van argumenten en aan de hand van feiten. Rotterdam weer eens plat op de bek. Hier is het gebrek aan inzicht in wat kunst en cultuur kan betekenen de doorslag gegeven. Het sterkt intelligentie, het houdt een spiegel voor, het maakt beschouwelijk en zorgt voor meer evenwicht en balans in een maatschappij die zichzelf niet meer snapt.
    Moeten we dat maar opgeven voor wat slijk der aarde? Een hand vol pegulanten die vandaag misschien nog waarde heeft maar morgen al nauwelijke betekenis meer kent? Wie de werkelijke waarde niet onderkent is gevaarlijk bezig. Rotterdam, wordt wakker!

  3. Hans Kombrink is geweldig. Ik hoop van ganser harte dat de PvdA de verkiezingen op 7 maart wint. Maar dan moet de pers wel iets minder pro-Leefbaar schrijven. Het lijkt wel alsof alle media zijn ingekapseld door Leefbaar. Niemand die kritisch is op wat Pastors zegt. Maar goed. 7 maart dus…

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s